hans(foto: Liesbeth Sluiter)

‘Sommige cliënten kunnen toe met de helft van hun pillen’

Zijn ouderlijk huis stond op het terrein van psychiatrisch ziekenhuis Santpoort, waar zijn beide ouders werkten. Bertil Hartoch (1965) groeide dus op tussen de psychiatrische patiënten. Nu werkt hij zelf al bijna een kwart eeuw in de psychiatrie.

Bertil omschrijft De Brouwerij als ‘een mix van behandelcentrum, huiskamer en activiteitenruimte’. Een plek waar je makkelijk naar binnenstapt en het contact tussen cliënten, hulpverleners en vrijwilligers open en gelijkwaardig is. ‘Je ziet de psychiater of de spv aan tafel zitten en je schiet ze even aan.’

Het kernwoord is volgens Bertil ‘normaliseren’ en daar valt wat hem betreft een hoop onder. Bijvoorbeeld aandacht voor sociale activiteiten zoals samen koken, muziek maken, fietsen, yoga en fitnessen of met een groepje naar het museum.

Bertil is de initiatiefnemer van de jongerengroep op De Brouwerij – The Young Ones – die wekelijks bij elkaar komt. Het programma bestaat uit een combinatie activiteiten, eten en praten.

Naast een sociaal leven dragen gezonde voeding en veel beweging bij aan het herstel, daarvan is Bertil overtuigd. ‘Nu al zie ik dat sommige patiënten met de helft minder medicijnen toekunnen. En het gaat echt niet slechter met ze.’

De vele vrijwilligers die in De Brouwerij actief zijn, werken ook normaliserend. ‘Die zijn niet bezig met psychiatrie en dat is heel verhelderend. Ik merk dat ik daardoor ook minder door een psychiatrische bril kijk; ik zie steeds meer een mens in z’n context en minder een patiënt met een ziektebeeld.’

Echt luisteren en echt praten met cliënten is misschien wel de kern van Bertils werk, dat hem in alle buurten van Amsterdam brengt. Hij bezoekt cliënten, hij hangt aan de telefoon bij instanties, doet mee aan de sportgroep. ‘Sociale psychiatrie is grenzeloos’, aldus Bertil.

De ‘verbindende gesprekstechniek’, zoals die door psychiater Jules Tielens is beschreven, probeert hij zoveel mogelijk in de praktijk te brengen. ‘Ook met mensen met weinig ziekte-inzicht kom je in gesprek. Tenminste als je op zoek gaat naar wat er werkelijk aan de hand is. Sommige cliënten blijken dan bijvoorbeeld terecht achterdochtig te zijn of gevaren te zien. Terwijl je als hulpverlener in eerste instantie geneigd bent te denken dat het onderdeel van het ziektepatroon is. Ze zijn blij dat ze eindelijk hun verhaal kunnen doen, dat er aandachtig geluisterd wordt en ze niet worden afgescheept met pillen. Ze voelen zich daardoor meer gewaardeerd.’

Hulpverleners moeten niet te snel conclusies trekken en altijd maar denken dat ze problemen moeten oplossen, vindt Bertil. ‘We moeten onze invloed niet overschatten’.

Het werken op De Brouwerij is pionieren. Het werk wordt niet gedomineerd door productie draaien, langdurige besluitvormingsprocessen en protocollen. Er is veel ruimte voor gezamenlijke verantwoordelijkheid en eigen initiatief. ‘Wij brengen hier de toekomst van de psychiatrie in de praktijk!’

(december 2016)